Właściwości fonetyczne i fleksyjne języka familijnego Joachima Lelewela (na podstawie listów do najbliższych)

Słowa kluczowe: język familijny, idiolekt, list, fonetyka, fleksja

Abstrakt

Przedmiotem artykułu są właściwości fonetyczne i fleksyjne języka familijnego Joachima Lelewela. Podstawę materiałową stanowi dwutomowy zbiór korespondencji pisanej z wielu miejsc pobytu historyka w różnych okresach jego życia do rodziców i rodzeństwa. Analiza łączy perspektywę socjolingwistyczną z historycznojęzykową. Prowadzono ją dwukierunkowo – wyekscerpowane zjawiska odnoszone były do zasobów współczesnego uczonemu systemu językowego polszczyzny ogólnej oraz dialektu północnokresowego i mazowieckiego. Podstawowym wyróżnikiem języka familijnego Lelewela w obrębie fonetyki i fleksji jest jego wariantywność oraz obecność elementów o nacechowaniu archaicznym i regionalnym.

Bibliografia

Bajerowa I. 1964: Kształtowanie się systemu polskiego języka literackiego w XVIII wieku, Wrocław–Warszawa–Kraków: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.

Bajerowa I. 1986: Polski język ogólny XIX wieku. Stan i ewolucja, t. 1: Ortografia, fonologia z fonetyką, morfologia, Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.

Bajerowa I. 1992: Polski język ogólny XIX wieku. Stan i ewolucja, t. 2: Fleksja, Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.

Grabias S. 1994: Język w zachowaniach społecznych, Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.

Handke K. 2008: Język familijny, [w:] Handke K., Socjologia języka, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 75–133.

Jaros V. 2015: Studia nad językiem i stylem pism naukowych Joachima Lelewela, Częstochowa: Wydawnictwo im. Stanisława Podobińskiego Akademii im. Jana Długosza.

Kieniewicz S. 1990: Joachim Lelewel, Warszawa: Książka i Wiedza.

Kilar M. 2009: O polszczyźnie listów Szymona Dowkonta do Teodora Narbutta (na przykładzie fonetyki, fleksji i składni), LingVaria IV, 2(8), 211–225.

Kozłowska A. 2011: O stylistycznym zróżnicowaniu idiolektu (na przykładzie tekstów Karola Wojtyły — Jana Pawła II), [w:] Sokólska U. (red.), Odmiany stylowe polszczyzny dawniej i dziś, Białystok: Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, 89–107.

Kurzowa Z. 1993: Język polski Wileńszczyzny i kresów północno-wschodnich XVI–XX w., Warszawa–Kraków: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Lewaszkiewicz T. 1976: Osobliwości leksykalne w języku Joachima Lelewela, Slavia Occidentalis 33, Warszawa, 59–74.

Linde S.B. 1807–1814/1854–1860: Słownik języka polskiego, t. 1–6, Lwów: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.

Nowowiejski B. 1991: Regionalizmy kresowe (północno-wschodnie) w mowie mieszkańców Sokółki, [w:] Handke K. (red.), Regionalizmy w języku familijnym (zbiór studiów), Wrocław–Warszawa–Kraków: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 13–22.

Polański K. (red.) 2003: Encyklopedia językoznawstwa ogólnego, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich —Wydawnictwo.

Siekierska K. 1974: Język W.S. Chrościńskiego. Studium mazowieckiej polszczyzny z przełomu XVII i XVIII wieku, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.

SJPDor — Doroszewski W. (red.) 1958–1969: Słownik języka polskiego, t. 1–11, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo „Wiedza Powszechna”, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Sokólska U. 1996: Głos w sprawie XVI-wiecznej polszczyzny północnokresowej, [w:] Felisiak E., Nowowiejski B. (red.), Wilno i Kresy północno-wschodnie, t. III: Polszczyzna kresowa, Białystok: Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza. Oddział Białostocki, 93–124.

SWil — Zdanowicz A. i in. 1861: Słownik języka polskiego, t. 1–2, Wilno: M. Orgelbrand.

SW — Karłowicz J., Kryński A., Niedźwiedzki W. 1900–1927: Słownik języka polskiego, t. 1–8, Warszawa.

Śliwiński A. 1918, Joachim Lelewel. Zarys biograficzny lata 1786–1831, Warszawa: Wydawnictwo M. Arcta w Warszawie.

Trypućko J. 1955: Język Władysława Syrokomli (Ludwika Kondratowicza): przyczynek do dziejów polskiego języka literackiego w wieku XIX, t. 1, Uppsala: A.–B. Lundequistka Bokhandeln, Otto Harrassowitz.

Turska H. 1930: Język Jana Chodźki. Przyczynek do historii języka polskiego na obszarze północno-wschodnim Rzeczypospolitej, Wilno: Nakł. Koła Polonistów Sł. U.S.B.

Urbańczyk S. 1983: Uwagi o polszczyźnie prac Joachima Lelewela, Język Polski LXIII, 3, 170–179.

Węgier J. 1972: Język Franciszka Bohomolca, Poznań: Wydawnictwo Naukowe im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.

Wolińska O. 1991: Jeszcze o socjalnych uwarunkowaniach wpływów dialektalnych na język familijny, [w:] Handke K. (red.), Regionalizmy w języku familijnym (zbiór studiów), Wrocław–Warszawa–Kraków: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 61–77.

Opublikowane
2019-12-21
Jak cytować
Jaros, Violetta. 2019. „Właściwości Fonetyczne I Fleksyjne języka Familijnego Joachima Lelewela (na Podstawie listów Do najbliższych)”. SOCJOLINGWISTYKA 33(1): 255-68. https://socjolingwistyka.ijp.pan.pl/index.php/SOCJO/article/view/47 (23 styczeń 2020).
Dział
ROZPRAWY I ARTYKUŁY